محمد حسن خان اعتماد السلطنه
91
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )
جرقويه از بلوكات اصفهان ، دهات معتبره و محلى چند است به اوقاف صدر مشهور است و تاكنون هم در نهايت آبادى است كه هر ساله به قيمت عادله سه هزار تومان حاصل آن املاك است كه توليت آن در سلسلهء جليلهء سادات اصفهانى ، مدرس و متولى مدرسهء چهار باغ صفوى است و ساكن پاقلعه هستند و آن حاصل املاك در روضات مقدسه و نجف اشرف و كربلاى معلا و روضهء حضرت عباس عليه السلام و كاظمين عليهما - السلام و سرمن راى به جهت قيمت آب مجاور و زوار و روشنائى روضات به چراغهاى موم و مواجب و مرسوم عمله و خدمهء اين امور مقرر و معلوم است و به جهت تعزيهدارى جناب سيد الشهدا و ديگر ائمهء هدى و تلاوت كلام اللّه در مدارس و تكيههاى اصفهان و استكتاب كتب فقهيه و اطعام فقرا و تجهيز موتى و كليجه و سوخت زمستانى مساكين و عجزه و پاپوش زوار پياده ، وجهى مشخص و آماده است و مبلغ سيصد تومان مخصوص فقراء ارحام مقرر است و اين اوقاف تاكنون از حسن نيت آن مرحوم برقرار است و پل خواجو را بنا به شرحى كه گذشت او مرمت نموده است و بند مروان را در اصفهان او بسته است . ديگر آثار او كه از براى دولت بنا كرده است تخت طاووس ، تمام جواهر و صندلى مرصع و درخت جواهر و جواهر تاج ماه در خزانه پادشاهى است و ابنيه و عمارات سلطانى در اصفهان از قبيل دو چهار باغ در اصفهان ، يكى در درون دروازهء خواجو و يكى در بيرون و بازارها و عمارات صدرى در جنب چهل ستون و عمارات سليمانيهء كرج طهران و عمارات در سلطانيه و عمارات در فين كاشان ، از بناهاى صدر است كه بدون شركت احدى از طرف دولت در اين بناها او سركارى داشته است . حاجى محمد حسينخان صدر اعظم از كثرت كرم ، كارش به جائى رسيد كه او را به داشتن عمل اكسير نسبت دادند و در حضرت خاقان مغفور فتحعلى شاه طاب ثراه از او در اين باب سعايت كردند ، خاقان مغفور وقتى از او پرسيد كه شنيدهام عمل اكسيردارى او عرض كرد ، بلى راست گفتهاند و فردا عمل اكسير را به حضور مىآورم روز ديگر خوانچهء به حضور آورد كه در آن خوانچه بهطور اسباب هفتسين